loading

2 lutego 2018

Jak nie zachorować na nowotwór?

Nowotwór. Taka diagnoza dla większości z nas brzmi jak wyrok śmierci. Nic dziwnego, że paraliżuje nas sama myśl o zachorowaniu, skoro co roku w Polsce z powodu nowotworów umiera prawie 100 000 osób. Można to porównać do wymarcia całego miasta wielkości Legnicy. Co więcej, prognozy demograficzne pokazują, że sytuacja ma się jeszcze pogorszyć w najbliższych latach. Większość zachorowań na nowotwory złośliwe występuje u osób po 60. roku życia. Biorąc pod uwagę fakt, że nasze społeczeństwo z roku na rok jest coraz starsze, możemy się spodziewać, że nowotwory w nadchodzących latach będą zbierać jeszcze większe żniwo. Czy myślisz więc, że jeśli do 60-ki zostało Ci jeszcze sporo czasu to nic Ci nie grozi? Otóż nie. Na chorobę (nie tylko nowotworową) „pracujemy” codziennie przez całe nasze życie!

CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE NOWOTWÓR

To właśnie Ty masz największy wpływ na to, czy pojawi się u Ciebie choroba nowotworowa. Kwestie genów i dziedziczenia są istotne, jednak zdecydowanie większe znaczenie mają czynniki środowiskowe, które możesz samodzielnie kontrolować. Zaliczamy do nich m.in.: – odpowiednią dietę,
– niepalenie papierosów,
– utrzymanie prawidłowej wagi,
– regularną aktywność fizyczną,
– ograniczenie picia alkoholu,
– unikanie promieni UV (opalanie, solarium)
– oraz pozostałe czynniki o mniejszym wpływie.
To właśnie one w ponad 80% odpowiadają za to, czy pojawi się u Ciebie choroba, czy też jej unikniesz.

 

4 lutego będziemy obchodzić XVII Światowy Dzień Walki z Rakiem (World Cancer Day). Natomiast dziś rano Najwyższa Izba Kontroli opublikowała informację, będącą zarazem apelem dotyczącym zachorowania i leczenia raka w Polsce. NIK donosi, że skuteczność leczenia onkologicznego w Polsce jest zdecydowanie gorsza niż w większości pozostałych krajów Unii Europejskiej. Jesteśmy na niechlubnym 3. miejscu pod względem umieralności na raka w Europie. 

Jak pokazuje grafika, Polacy nie chorują na raka częściej niż większość krajów Unii, jednak znacznie częściej na niego umierają. Wynika to z niskiej wykrywalności choroby we wczesnym stadium jej rozwoju, słabej organizacji leczenia onkologicznego i niewielkiej ilości ośrodków specjalistycznych. W Polsce najgroźniejszy okazuje się rak płuca i jelita grubego, a dodatkowo wśród mężczyzn rak prostaty i pęcherza moczowego, a wśród kobiet raki piersi i jajnika.
Jednak nie ma co zwalać winy na NFZ. Szacuje się, że ok. 1/3 zachorowań można by zapobiec, tylko i wyłącznie dzięki wyeliminowaniu kluczowych czynników ryzyka zależnych od nas samych, m.in.: palenia tytoniu, spożywania alkoholu, braku aktywności fizycznej, niewłaściwej diety oraz związanej z tym nadwagi. Według NIK to właśnie profilaktyka powinna być jednym z podstawowych narzędzi poprawy obecnego stanu rzeczy, ponieważ świadomość odpowiedzialności za własne zdrowie oraz właściwy tryb życia pozwala zapobiec zachorowaniu.

JAK ZAPOBIEC POJAWIENIU SIĘ CHOROBY NOWOTWOROWEJ?

Kiedy, więc należy zacząć dbać o siebie? Od zaraz! A nawet wcześniej, bo technicznie rzecz ujmując starzeć zaczynamy się już w chwili urodzenia 😉 Dlatego niezwykle ważne jest, by zmienić nie tylko swój sposób życia i jedzenia, ale także przekazywać zdrowe nawyki swoim dzieciom. Uczenie maluchów jak zdrowo jeść i żyć jest szczególnie ważne, ponieważ jak pokazują badania, stale rośnie liczba dzieci z nadwagą i otyłością. W roku szkolnym 2015/2016, aż 22% uczniów miało nieprawidłową masą ciała (nadwagą, otyłością lub niedowagą), czyli problem dotyczył co piątego dziecka. Więcej na ten temat piszę tutaj: LINK.
Co więc powinniśmy robić, żeby maksymalnie zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienie nowotworu?

PRZEDE WSZYSTKIM

➡ Odżywiaj się zdrowo. Unikaj przetworzonej żywności, gotowych dań i naszpikowanych chemią produktów. Staraj się, żeby Twoja diety była oparta na warzywach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, strączkach i owocach. Ogranicz ilość produktów zwierzęcych i tłuszczu. Zwróć uwagę, że „dieta” oraz „otyłość i brak ruchu” są w osobnych punktach (wykres poniżej). Co z tego? Oznacza to, że nawet osoba o prawidłowej masie ciała, niezdrowo się odżywiając bardzo ryzykuje. Zarówno osoby szczupłe, jak i otyłe znacznie zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się zmian nowotworowych tylko przez niezdrową dietę! Zwracam na to uwagę, ponieważ bardzo często szczupłe osoby nie czują „motywacji” do utrzymania zdrowej diety i aktywnego trybu życia. Uznają, że skoro nie muszą schudnąć, to jest im to nie potrzebne i w żaden sposób im to nie szkodzi. Niestety są w dużym błędzie.
➡ Ruszaj się codziennie. Staraj się codziennie spacerować, chodzić po schodach, zajmować się ogrodem lub aktywnie spędzać czas wolny. Natomiast 3-4 razy w tygodniu uprawiaj aktywność rekreacyjno-sportową ok. 50 minut (np. jazda na łyżwach, gra w piłkę, bieganie, ćwiczenia na siłowni, pływanie).
➡ Nie pal. Marnujesz tym swoje zdrowie i pieniądze. Ceny papierosów idą ciągle w górę. Przy regularnym paleniu wydajesz na nie od 200 do 350 zł miesięcznie. Rzucając palenie w ciągu 3 miesięcy, jesteś w stanie zaoszczędzić kwotę, która spokojnie wystarczy np. na weekendowy aktywny wypad nad morze lub w góry : ) Optymistyczna perspektywa prawda?
– Badaj się regularnie. Wykonuj regularnie (ok. 1 raz na rok) badania profilaktyczne oraz podstawowe badania krwi. Pamiętaj o tym, szczególnie jeżeli w Twojej rodzinie zdarzyły się już przypadki choroby nowotworowej. Czynniki genetyczne nie są decydujące, jednak dość istotne. Dlatego nie lekceważ tematu.
➡ Jeśli masz zbyt wysoką wagę, postaraj się ją zmniejszyć. Jest to korzystne nie tylko pod kątem zmniejszenia ryzyka wystąpienia nowotworu, ale także zawału, cukrzycy, udaru, miażdżycy i wielu innych zaburzeń. Jeśli nie możesz sobie z tym poradzić samodzielnie, skontaktuj się ze mną: LINK. Razem wprowadzimy w życie odpowiednią dietę i plan aktywności.
 Przestrzegaj zasad BHP. Tak, wiem. Brzmi to zabawnie, bo często w zakładach pracy istnieją one tylko w teorii. Jednak jeśli pracujesz w niekorzystnych warunkach np. przy chemii, w pyle, staraj się zachować wszystkie zasady BHP zabezpieczające Twoje ciało przed kontaktem ze szkodliwymi i potencjalnie rakotwórczymi substancjami. Mam na tu na myśli pamiętanie o noszeniu masek i odzieży ochronnej. Zaopatrz się w odpowiedniej jakości sprzęt i dbaj o zabezpieczenie także swojej skóry. Wiele substancji może być wchłanianych przez skórę z powietrza.
➡ Unikaj alkoholu. Alkohol nie tylko obciążą wątrobę, ale cały organizm. Dodatkowo sprzyja niezdrowym przekąskom i wzrostowi wagi. Jeżeli nie jesteś w stanie ograniczyć się do jednego kieliszka wytrawnego czerwonego wina, to najlepiej zrezygnuj z niego całkowicie.
➡ Unikaj zbyt długiego wystawiania się na promieniowanie UV. Kiedy wyjeżdżasz na wakacje (szczególnie do ciepłych krajów), zawsze zaopatrz się z krem z wysokim filtrem. Szczególnie źle będzie działać promieniowanie UV sztuczne, czyli solarium. Nowotwory skóry są stosunkowo często pojawiającą się chorobą nie lekceważ, więc upalnego słońca.

DODATKOWO, ALE OBOWIĄZKOWO

 Jedz świeże produkty. Unikaj kupowania produktów z wielkich worów i pudeł stojących w sklepach np. orzechy luzem, suszone owoce. Nie wiesz, jak długo tam stoją i czy nie zaczęła się już w nich rozwijać pleśń. Pleśnie produkują rakotwórcze, obciążające wątrobę substancje – aflatoksyny. Dlatego unikaj wszelkiej nadpsutej żywności. Jeśli owoc lub warzywo ma już w jednym miejscu widoczną pleśń lub nadpsucie – wyrzuć cały produkt. Pleśń to grzyb, więc jeśli widzisz ją w jednym miejscu, to prawdopodobnie jej grzybnia jest już rozwinięta w większości produktu. Staraj się przechowywać ugotowane dania max. 2 dni.
 Myj warzywa i owoce, pod ciepłą, bieżącą wodą. Dzięki temu spłuczesz nagromadzone na nich w czasie przechowywania i transportu zanieczyszczenia oraz pestycydy. Środki ochrony roślin mają zwykle strukturę oleistą, żeby nie zmył ich deszcz. Dlatego lepiej jest płukać warzywa i owoce nie w zimnej, ale w ciepłej wodzie, taka lepiej sobie z nimi poradzi.
➡ Zbieraj i przechowuj swoją historię medyczną. Wydruk wszystkich badań, jakie wykonujesz zawsze schowaj dla siebie w jednym miejscu (np. w teczce, segregatorze). Jeśli wybierasz się do szpitala z jakiegokolwiek powodu, pamiętaj, żeby zawsze przy wypisie poprosić o kopię dokumentacji medycznej. Jeśli o to poprosisz szpital ma obowiązek ją dla Ciebie przygotować. Po co to wszystko? Dzięki regularnym badaniom i posiadaniu kopii swoich wszystkich badań i historii choroby lekarz jest w stanie lepiej Ci pomóc!!! Na podstawie starszych wyników może wychwycić, czy Twój stan jest stabilny, czy też jakieś parametry się pogorszyły. Dzięki skompletowanej historii chorób i leczenia łatwiej będzie mu też zlokalizować problem i skutecznie Cię leczyć. Jeśli Ty o to nie zadbasz, to raczej nikt inny tego za Ciebie nie zrobi. Zastanów się, więc czy nie warto zainwestować 5 zł w segregator.
➡ Dbaj o kontakt z przyrodą i ogranicz stres. Mieszkańcy dużych miast są szczególnie narażeni na kontakt z zanieczyszczeniami powietrza, dlatego warto zwiększyć ilość czasu spędzanego poza dużymi ośrodkami miejskimi. Kontakt z przyrodą to nie tylko możliwość oddychania czystszym powietrzem, ale także ukojenie nerwów i możliwość wyciszenia. Przewlekły stres towarzyszący codziennej bieganinie wpływa negatywnie na poziom odporności organizmu i samopoczucie. Nie jest to korzystne zarówno z punktu widzenia naszego zdrowia psychicznego, jak i fizycznego.

DIETA ZAPOBIEGAJĄCA NOWOTWOROM

Jak dokładnie powinna wyglądać zdrowa dieta i aktywność zapobiegająca nowotworom i wielu innym chorobom? Działające od niedawna Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej polskiego Instytutu Żywności i Żywienia ma dla nas gotową kompleksową odpowiedź. Tutaj: LINK znajdziesz przygotowaną przez nich broszurę. Muszę przyznać, że odwalili kawał dobrej roboty! Informacje są proste i czytelne, dzięki towarzyszącym im infografikom, zdjęciom i ilustracjom. KONIECZNIE JĄ PRZECZYTAJ! A najlepiej wydrukuj i dołącz do domowej biblioteczki, tak by Twoja rodzina też mogła skorzystać z tych wskazówek.
Pamiętaj, że żadna kapsułka nie zastąpi zdrowej diety i ruchu. Twoje zdrowie jest na Twoim talerzu, dlatego już dziś zadbaj o to co na niego trafia.

Autor: mgr Kamila Jedynak dietetyk kliniczny

Tagi: , , , , , , , , ,

Twój adres email nie będzie publikowany